Konuşan Ölü

Tüm terör şehitleri anısına...

eti kemiğinden ayıran
koca bir yüzyılın yorgunluğunu taşıdım.
tüm feryadımı içime akıtarak
kandan nehirler oydum bugün

yüreğimin dehlizlerinde
bir mum ışığına hasret
karanlığa isyan ettim.
hançerlenmiş emanetini
"Sana" teslim ettim bugün.

güneşin de söneceğini bilmezdim.
ey akıl! sen nelere kadirsin...
canımı çölün sahralarında
kuruttum, yok oldum bugün.

hangi ücra köşede
nereye atılmış ki güllerim?
herbirinin dikenini bir bir
yüreğime işledim bugün.

yumuşacık bir tende yıllanmış
en dayanılmaz nasır gibi
direndim var gücümle bu asra!
olmadı...
beyaz bayrağı kaldırdım bugün.

varlığın bu sefil sürüncemesinde
eriyip tükendim zaman gibi
gönlüm bir yuvaydı, külleri hayallere dağıldı.
artık sığınacak ne kaldı?
ben bu hayattan istifamı verdim bugün.
11.12.2016

IŞIK DOĞUDAN GELİP BATIYA GİDİYOR

Son zamanlarda iç huzuru arayan Batılı bazı aydınların Müslüman oluş hikayelerini dinliyorum. Aslında bu merak bende ilk olarak lisede kendisinden ney dersi aldığım Uruguaylı hocam aracılığı ile oluşmuştu. Bir süre beni etkilemiş sonra mekan ve zaman sınırları nedeniyle ondan kopmuştum. Ta ki geçen yıl Ian Dallas’ ın Gariplerin Kitabı adlı eserini okuduğum ana kadar. Bu zamana kadar sürüyle kitap okumuşsam da hayatımın enleri arasına girmiş bir eserdi. Bu eserle birlikte bahar aylarını tekrar yaşar hale gelen merakım beni arayışlarını dillendirmiş bu tarzdaki otobiyografik eserlere yönlendirdi. Açıkçası Sufi yayın evi de bu noktada arama rehberim oldu diyebilirim. Shems Friedlander’in Kış Hasadını çok cezbedici bulmasam da incelediğim çoğu kişideki ortak arayışı isimlendirmemi sağladı. Hepsinin ortak arayışlarını keşfeden insan Mevlana’ydı. Bu zamana kadar inceleme fırsatı bulduğum bu şahısların İslam’ı tercih etme nedeni Mevlana ve eserlerinde buldukları yönelimdi. Haliyle bir Konyalı olarak Mevlana’ya duyduğum sempati ile bu merak duygusu birleşince ve ardından da Amak-ı Hayali okuyunca yeni ilgi alanım da tasavvuf oldu. 
Pek çok insanın aksine tasavvuf benim için uçmak, başka âlemlere dalmak bir sarhoşluk anlamına gelmiyordu. Daha doğrusu incelemek istediğim şey; şeyhler, tarikatlar vs. değil direk tasavvufun bilimsel yönüydü. Çünkü bu aşamaya kadar beni yönlendirdiğini düşündüğüm şey aklımdı ve aklım metafiziksel konularda tarikatları onaylamıyordu. Üstelik fazla dizginlenemez, özgür bir yapıya sahip olduğumdan olsa gerek birisine bağlanıp safi ona itaat ile uyum sağlayabileceğim bir alan değildi. Sorgulamayı bu kadar benimsemiş bir bünye için ters etki oluşturup bu zamana kadar edindiklerimden de yoksun hale gelebilirdim. İşte bu nedenle ve bulduklarımı kaybetmeme korkusuyla o hususlara çok bulaşmadan tasavvufu bilimsel olarak nasıl inceleyebilirim arayışına girmiştim. Girmiştim fakat iş güç, eş dost derken yine araya küçük molalar vermiştim. Gel gör ki bir yolculuğa çıkmanız gerekiyorsa sizİ her yer çıkacağınız yola götürür. Bunu din felsefesi seminerine gittiğimde bir kez daha anlamış oldum. Konu İtikadi fırkalarken bir anda benim dikkatimi İslam’ın ele aldığı 3 temel alandan birinin adının tasavvuf olduğu çekti. İslam 3 temel üzerine kuruluydu. İtikat(iman), fıkıh(amel), tasavvuf(ahlak). Bu ayrım araştıracağım şeyin aslında İslam’da genel ahlaka verilen isim olduğunu keşfettirmiş oldu bana ve arayışıma kaldığım yerden devam etmemi sağladı.  Elime aldığım son eser bir psikiyatristin ben ötesi psikoloji üzerine tasarladığı kitabıydı. İsviçre ve Almanya’da tahsilini tamamladığından olsa gerek Batı filozof ve psikologlarına oldukça hâkimdi. Eser de de kendi aydınlanma sürecini ele alıyordu ve Jung, Freud, Horney, Kreschmer, Forel derken modern psikolojiye kadar pek çok zekâ küpünün bilinçdışını keşfini irdelemişti yazar. 
Kitabı okurken insan neden bilinciyle yetinememiş sorusu zihnimde vuku buldu. Eğitim yuvalarımızın bize aşıladığı aşırı pozitivist yetişme şeklimize göre bu çok saçmaydı. Akılın alamayacağı şeylerin peşine ne diye düşmüş hem de zekâsıyla ün salmış insanlar? Sorunun cevabı basit aslında; Uyuyanların arasında uykudan uyanmış bu insanlar. Zekâ bir noktadan sonra olaylar karşısında kendi acziyetini gösterince insan da bilincin dışında gelişen yeni bir bilinç üstünü keşfetmiş. 
Şimdi geri dönelim bizim Mevlana sever İslam’ı seçmiş şahs-ı muhteremlerimize. Hepsi kendi hislerini ele aldıkları eserlerinde yaşantılarından tatmin olamayışlarından, bununla yetinememelerinden, kendilerinden ve yaşadıkları çevreden memnun olmayışlarından bahsediyorlardı. 
Çoğu aynı yolun yolcusu, başta Budizm ilgisi ardından onunla da tatmin olunamayışla bulunan tasavvuf ve hemen arkasından İslam. Tasavvuf erlerinin ana ocaklarında yetişen bizim insanımız için ise tasavvuf, sarhoşluk hali olarak algılanmakta. Kafalar gidikse azıcık uçmak isteyenler iki dönüyorlar bilinçlerinde uçtuklarını sanıyorlar hepi topu bu. 
Sahiden işin aslı böyle mi? Eğer mesele bu kadar ucuzsa neden bu kadar insan değerli bir elmasmışçasına sarılıyor bu alana. Bana öyle geliyor ki arayan insan, aramayan insan, uyuyan insan uyanık insan farkından doğuyor bu paslı bakır ile mücevheri bakış açısı farkı. Öyleyse uyku halinden bahsetmek gerek önce. 
İnsan doğar, dünya döner, insan büyür ve bu sefer çevresi etrafında döner. Bizim tefekkür olarak adlandırdığımız Kuran da insanların bol bol bu alana yönlendirildiği düşünüş şekli bu günlük dönüş içinde unutulur. Bir kayboluştur bu. Dostlarla, dertlerle, uğraşlarla denize savrulmuş bir insanın kıyıdan gün geçtikçe uzaklaşışı, dalgaların bilinmedik yerlere savuruşudur. Dünya hayatı belki de karanlık bir odada derin bir uykuya yatırmıştır kendisini mesken edinenleri. Bu uyku hali herkes için farklılıklar gösterir. Hani olur ya bazen uyurken rüyada olduğunuzu bilir ve uyanmaya çalışırsınız, işte kimileri bazen okuyarak bazen düşünerek sorgulamaya başlar rüyalarını. Sancılı bir süreçtir bu. Farkına varılır en nihayetinde rüyada oluşun fakat nasıl uyanılacağına dair bir yol bulunamaz. İşte bu noktada buhranlar başlar ama her bitişin bir başlangıcı vardır muhakkak ki nihayetinde kimileri gözlerini açmayı başarır ve açtıklarında karanlıkta olduklarını fark ederler. İşte bu sefer rüya âleminden hakikatin merkezine düşmüş insan için aydınlığı arama yolculuğu başlar. Bu daha da çılgınca ve sancılıdır. Karanlıkta yol alan darbelere de açık hale gelir muhakkak. Bir o yana bir bu yana çarparak ışığı aramaya koyulanlar ki onlar işte benim gördüğüm, okuduğum bu şahıslar, bilinçlerinin ışığı bulmaya yeterli olamayacağının farkına varanlardır. 
Artık sorgulama sürecine girilmiştir. Bilinçaltına inilmiş, eksiklikler görülmeye başlanmıştır. Bu eksiklikler, bozukluklar yavaş yavaş içinde bulunduğumuz toplumda da keşfedilmeye başlanır. Bu güvensizliğin, tatminsizliğin, mutsuzluğun ardından gelecek olan ümitsizliğin ve öfkenin de sinyallerini verir aslında. Arayışın belki en aşılamaz, en zor kısmı burasıdır. Dostoyevskiler, Kafkalar, Nietzscheler bu noktadan sonra hayatlarını sonlandırmayı kaç kere dilemişlerdir kim bilir. 
Geçilmesi zor olan bu yolda 2 ayrım vuku bulur. Ya bilinçaltına tamamen gömülen, tanrıyı yok sayan,  toplumdan kopuşu sağlayacak karamsarlık yolu, ya da bilinçüstünün, hakiki ışık kaynağının müsebbibini buluşu sağlayan kemal yolu. Aslında bu 2’li ayrımı yapmamı sağlayan Böyle Buyurdu Zerdüşt, Yer Altından Notlar, Davam gibi eserlerle daha evvel bahsettiğim tasavvufu tercih eden şahısların eserlerini karşılaştırdığımda aynı sancıyı çeken bu karanlıkta kalmış aydınların görüşleri ve çıkarımlarıydı. Açıkçası benim de okudukça tesirinde kaldığım yazarlar sayesinde bu karanlıkta kalmışlık buhranını yaşadığımda tercih ettiğim yol hep karamsarlık yoluydu. Bu kolay bir kaçış yoluydu. Işığı ararken bulamayınca yere çöküp ağlamak ve uykuya bu sefer farklı bir biçimde dalmaktı aslında. Ya da daha derinlerine indiğimde şişirilmiş egolarımızın da bu yolu tercih etmemize neden olduğunu fark ettim. Kendisini diğerlerinden farklı, bir kaç adım ötede gören insanın çözümleyemediği sorunsallara karşı aldığı tavır şekliydi ve karanlıkta bataklığa düşmek gibiydi. Fakat 2. Yol böyle değildi. O yolu tercih edenlerin benlikten kaçmak gibi bir derdi yoktu gözlemlediğim kadarı ile. Sadece benliklerinin aradıkları şeye ulaştıramayacağının farkında olan gezginlerdi. Çoğu neredeyse tüm dünyayı gezmişti aradıklarını bulabilmek için. Günümüzde kimisinin sarhoş olarak, kimisinin hipnozla, kimisinin meditasyonla ulaştıkları kalıcı olmayan aydınlığa bu şahıslar tasavvufla ulaşmışlardı. Üstelik kalıcı bir aydınlıktı bu çünkü daha evvel söylediğim gibi tasavvuf aslında ahlak olarak ele alınıyor. Yani bu şahıslar direk ahlaklarını hedef almışlar doğal olarak da her daim yanlarında taşıdıkları besin depolarını doldurma gayesini taşımaktalar. 
Tasavvufta amaç aydınlığa ulaşmak, bilinçüstü ışığa yönelmek. Bu yönelişi ise ahlakın kanatları üzerinde sağlıyorlar. Hırs öfke kıskançlık, şehvet, endişe, gurur, kibir gibi özelliklerden arınarak, bunları arzulayan ve tohumlarını eken nefsi ilaçlayarak öze ulaşmaya çalışıyorlar. Birazcık da olsa farkındalığa sahip olan pek çok insanın arzuladığı bu ilaçlama işlemini ise belli bir düsturdaki tedavi yöntemi ile gerçekleştiriyorlar. Ne demişler; Usulsüz vusül olmaz. İşte bu nedenledir ki tasavvufta her halin bir basamağı her basamağın bir gidişatı, yolu yordamı var. Böylelikle yolcusunun eline bir yol haritası imkânı sunuyor ve bilinmedik yollarda karanlıkta kalmış yolcusuna hem bir el feneri hem de daha emin adımlarla sabırlı bir yolculuğa çıkabileceği bir atlas sunuyor. Bu sayede karamsarlığın içinde boğulmuş depresifleşen insana nefes alabilmesi için bir alan oluşturuyor. Hal böyleyken doğudan batıya akan bu nehir nice insanın hidayetine vesile oluyor. Biz ise nehrin merkezinde ötemizi görmeye yüz çevirip onu basit bir gölcükten öte göremiyor, tatlı suyunu acı, içini bataklık sanıyoruz. 
Son olarak yaptığım inceleme nihayetinde vardığım bir diğer sonuç ise Cemil Meriç’in tescilli bir zekâya sahip oluşuydu. Zira Mevlana’nın 1200, ben ötesi psikolojinin tohumunu atan Freud’un ise 1900’lü yıllarda yaşadığı düşünülürse Işığın Doğudan Geldiği kaçınılmaz bir hakikat oluyor ve maalesef bunu yıllarca ısrarla dillendiren sadece Cemil Meriç oluyor.  Demem o ki biz yine tarihinden bihaber, değerlerine yüz çevirmiş, akıntıya ters istikamette kulaç atanlar, biz hep aynıyız, karanlıkta kaybolup bu boşluğa alıştığımız günden beri… 
Zeynep Büşra YAVUZ

bir ben var benden içeri, çık kız birazcık dışarı

Siz daha önce hiç düşünme nöbeti geçirdiniz mi bilmem fakat ben arada geçiririm. Enteresan gelişen nöbetlerdir bunlar. Bazen bir otobüs durağında bulur beni, bazen derste, kimi zaman da yolda yürürken. Aniden bir fikir belirir zihnimde, onu harmanlar, şekillere sokar ardından da muhabbete başlarım. Kendi eseri ile dost olan bir heykeltıraş gibi bazen fikirlerimle kavga ederim,  bazen sarmaş dolaş olurum. Bazen de yeni insanlarla tanıştırırım onları ki, azıcık çevre edinsinler sadece bana bağımlı olmasınlar isterim. Bazıları sıkılgandır, kelimelerle buluşmaktan kaçınırlar, aktaramam onları. Bazıları ise oldukça girişkendir artarda onlarca kelimenin etrafında cirit atarken buluveririm. Sizinle tanıştırmak istediğim hangisi diye merak edeniniz olduysa, baştan uyarmalıyım bu seferki biraz hırçın. Bazen ben bile zapt etmekte zorlanıyorum. Çünkü kendisi beni de kaynar sulara batırıp batırıp çıkarmakta.

Bir metro yolculuğunda, deve kuşu misali başımı yere eğdiğim vakitlerde zihnimde belirivermişti bu hırçın fikir.” Nedir bu hal, nasıl bir toplum yapısı içinde çürüyoruz. Hoop! kaldır başını da bak çevrene, ne görüyorsun?” demişti bana.  Gayri ihtiyari kaldırıvermiştim başımı. Köşede birbirine kur yapan liseli bir çift, karşımda telefonda oyun oynamaya gömülmüş iki delikanlı oturuyordu. Kimisi çaktırmadan yanında oturanın ne yaptığını kontrol ediyor, kimisi de iş arkadaşını çekiştiriyordu. Bizimkisi tekrar dürttü beni. “Sence yaşadığınızın farkında mısınız? Bence hiçbiriniz yaşamıyorsunuz. Günlük monoton hayatınıza gömülmüş kalmış gibisiniz. Şimdi evine adımını atan açacaktır televizyonunu. Kimisi onu bile beklememiş, elindeki minik ekranla dünyayı yönettiğini sanmakta. Bence siz beyninizi bir tabutun içine yerleştirip cenaze merasimi dahi yapmadan gömmüş gibisiniz. Ürettiğinizi sandığınız neredeyse hiçbir şey size ait değil. Ne yiyeceğinize, hatta ne düşüneceğinize bile o minik ekranlar karar veriyor. Kendi kimliklerinizi bile oluşturmaktan acizsiniz. Dizi ve filmlerde yaşıyorsunuz. Senaristlerin ürettiği muhteşem bencillikteki aşk hikâyelerinin içine hapsolmuş, realiteden uzaklaşıyorsunuz. Kendi hayal dünyanızı bile oluşturamıyorsunuz. Sebebini söyleyeyim mi? Sizin hayalleriniz dahi sanal dünyada gördüklerinizin aynası olmakta. Sunulan suni bir hayatta yaşadığınızı sanmaktan başka bildiğiniz herhangi bir şey de yok.”

Fikrim sözleriyle beynimde taarruza geçmişken, “Hastane” anonsu ile ineceğim durağa geldiğimi fark ettim. Daha evvel düşünceme ayıp olmasın, lafını kesmeyeyim diye ineceğim durağı geçtiğim çok olmuştur fakat bu seferki sizin de gördüğünüz üzere fazla dobra ve hırçın olduğundan onun lafını kesmekten keyif bile aldım. Ardından da gülerek, “Yapma Allah aşkına hepimiz Truman Show’un minik Jim Carreyleri miyiz?” diye dalga geçtim bizimkiyle. Söylediklerine karşı takındığım tavır kızdırmış olmalı ki; “ yaşamak için üretmek gerekir söylesene sen neyi ürettin şimdiye kadar?” diyerek bir güzel azarladı beni. “Taklit etmek yaşamak değildir taklit sadece özünü kaybettirir. Siz kaybettiğiniz özün farkında bile değilsiniz. Değer yargılarınızın pek çoğu tarihte kaldı, toplum olma bilinciniz, yardımlaşma ahlakınız, merhametiniz, vicdanınız ve daha birçoğu… Söylesene ölüm gibi bir hakikate sığdırılamayan bu kavramları canlı canlı nasıl mezara gömdünüz?” Sağdan sağlam bir kroşe ile fikrim beni yere sermişti. Adımlarımın yavaşladığını, nefes almakta zorlandığımı hissettim. Hırçın, biraz agresif filan ama delikanlı fikirmişsin dedim kendi kendime. Haklıydı ve hakikatler bazen sarsmalıydı insanı.  Kullandığımız kelimelerden gördüğümüz rüyalara kadar bizim olmayan şeylerin esirliğini yaşamaktaydık. İngilizce sözcükler daha yaygındı artık dillerde. Yabancı diziler ve bu dizilerde yansıtılan yaşama biçimleri teker teker hayatımızda yerini bulmaya başlamıştı. Yıllar yıllar önce haydi bismillah diyerek giriştiğimiz batılılaşma süreci bir batılıdan daha batılı olma aşkını aşılamış olmalıydı ki, kendi edebiyatımız, kendi tarihimiz, kendi kültürümüz bize yabancılaşmaya başlamıştı. Meryem dedimse, Mary, Davud dedimse David, işte anla sen gerisini…

ADIM

Kirpikleri bir deli misali

Bir iniyor bir çıkıyor gibi.

Gözlerinde şehrin tüm pususu,

Alnında bir kaç kırışık, oldukça düşünceli.

Sanki taze bir ekmeğin suya düşüşü gibi

Bir dominonun tüm taşları devirişi gibi…

Zihnindeki tek bir adım,

Düşmeye yetecek  tüm çabalardan alaşağı.

Çekiyor aşağı tüm vazgeçilmişlikler,

Çekiyor kendine tüm beklenmişlikler.

Sanki bir adım ötesi yeniden ölmek gibi.

Bir kundakta sarıp sarmalamış sabrını.

Gözleri kundakta, merhametli bakışları.

Yıllar sabrını büyütmüş ki, titriyor kolları

Düştü düşecek yitirecek yeniden umudunu.

Akıl adil bir yönetici olamadıysa,

İsyan bayrağını kaldıracaktır kalp.

Tereddüde rağmen yürek bir adım daha attıracaktır bu karmaşada,

Ve bitecektir bir hikaye böylece…

 Hiç kuşkusuz ki, yeni bir başlangıcı olmayacaktır.

Kendi kuyruğunu kovalayan bir fil gibi,

Gürültülü ve bir o kadar da tuhaf gözükecektir tükenişi.

Rast makamında kaldırılacaktır cenazesi,

Susacaktır diriler ölü gibi, konuşacaktır ölüler diri gibi.

Punto: Adalet Hanıma Ne Oldu?

Punto: Adalet Hanıma Ne Oldu?:   “Bir yerde adalet yıkılırsa, orada nizam da bozulur, ahlak da.”   Severdik Adalet Hanımı, güçlü kadındı. Yanınızdan geçti mi heybetinde...

Kırlangıçlar Gibi

   

İstersen sinek avlayalım

Hadi gel, işsizliğimizi kovalayalım.

Ya da dengesiz havalarda,

Gökyüzünde konaklayalım kırlangıçlar gibi.

Maviyle kucaklaşmış kızıllık içinde

Yeşile selam ederek kanat çırpalım.

Ya da gel, ufka yelken açalım korkusuzca

Umudu simgeleyen kırlangıçlar gibi.

Denizlerin üzerinde süzülürdük

Martılarla tokalaştıktan sonra.

Galata’nın üzerinden Ayasofya’ya bir bakış atar

Süleymaniye’de sabahlardık özgür kırlangıçlar gibi.

 Ya da gel kanatlarımızı beyaza boyayalım

Yükseklere uçalım istersen

Suriye’den Filistin’e, Doğu Türkistan’a kadar

Barış götürelim güvercinler gibi.

Hadi gel, minik kalbin sevgi için atsın,

Tebessümünde ısınalım.

Hadi gel hiç durmayalım,

Yol alalım insanlığa sabırla, kırlangıçlar gibi.

Zeynep Büşra  Yavuz

İmtihan

Yol ayrıma gebe kaldı gece
Akıl mağlup her vakit
İlanı beyaz bayrakla
Eneye galip kalp ile hece.

Münakaşaya giren iki dev
İki heybetli pehlivan
Kalp ve vicdan
Son dakika! Bir oğlak bir boğayı devirdi.

Nur topu gibi bir yol ayrımı doğurdu gündüz
Gözyaşı taştı bardaktan.
Zor bir doğumdu müjde son
Hangi sona gebe bu akreple yelkovan?

Münakaşayı sonlandıran iki dev
Bir cevapla çözüldü bulmaca.
Bir cevabın bedeli
Binler cevapsız sual oldu.

Akıl labirentlerde kaybolan piyon.
Aramak yüreğe meslek!
Cevapları çaldı gece yarısı,
Kaçtı gitti, Kaf dağına bir yabancı.

Vicdanı tetikleyen kör olası merhamet
Tek bir cevap daha kaç sual ister?
Akrep ve yelkovanla oynanan saklambaç
Daha kaç kurbanı eler?

Kaç, uzaklaş, koş!
Kaçılmıyor işte insanın içinden.
Bu ne karmaşık düğüm,
Çözülmüyor ki kalp tamam olmadan.